Tìm hiểu cấu tạo quạt hướng trục gồm những bộ phận nào?

07/29/2026 Nguyễn Công Nghị 143 lượt xem

Quạt hướng trục là thiết bị thông gió công nghiệp có khả năng hút và đẩy không khí theo phương song song với trục quay. Hiệu suất, lưu lượng gió và độ bền của thiết bị phụ thuộc trực tiếp vào thiết kế của từng bộ phận bên trong. Vậy cấu tạo quạt hướng trục gồm những bộ phận nào và mỗi chi tiết đảm nhận chức năng gì? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể phần vỏ quạt, cánh quạt, động cơ, trục truyền động, khung đỡ và các bộ phận bảo vệ, giúp bạn hiểu rõ nguyên lý vận hành và lựa chọn đúng loại quạt cho nhà xưởng.

Cấu tạo chi tiết quạt hướng trục

Dù là dòng sản phẩm nào, một chiếc quạt hướng trục tiêu chuẩn luôn được cấu thành từ các bộ phận cốt lõi sau. Việc hiểu rõ từng chi tiết sẽ giúp bạn đánh giá được chất lượng sản phẩm khi mua hàng.

Vỏ quạt

Chức năng: Vỏ quạt không chỉ là lớp áo giáp bảo vệ động cơ và cánh quạt bên trong mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc gom và định hướng luồng khí, tối ưu hóa hiệu suất khí động học.
Kiểu dáng: Tùy theo vị trí lắp đặt, vỏ quạt thường có hình ống trụ tròn (dành cho hệ thống nối ống gió) hoặc hình hộp vuông (thường dùng gắn tường).
Vật liệu chế tạo và ứng dụng thực tế: Đây là yếu tố quyết định độ bền của quạt.
- Thép SS400 / Thép mạ kẽm sơn tĩnh điện: Lựa chọn kinh tế và phổ biến nhất, phù hợp cho môi trường thông thường, làm mát nhà xưởng không có hóa chất.
- Inox 304 / 316: Bắt buộc phải sử dụng cho môi trường có độ ẩm cao, kho lạnh, hoặc các nhà máy chế biến thực phẩm yêu cầu tiêu chuẩn vệ sinh khắt khe.
- Nhựa Composite / Sợi thủy tinh: Giải pháp chuyên dụng và tối ưu nhất cho các môi trường chứa hóa chất ăn mòn mạnh, hơi axit bốc lên từ bể mạ, trạm xử lý nước thải.

Cánh quạt

Đặc điểm hình học: Cánh quạt hướng trục thường có từ 3 đến 12 lá cánh. Bản cánh thường được thiết kế rộng và cong về phía trước (Forward curved) để tăng khả năng gom gió, đạt áp suất cao và giảm thiểu độ ồn khi chém gió.
Tính năng nâng cao (Điểm khác biệt của quạt chất lượng cao): Các dòng quạt thế hệ mới, đặc biệt là hàng nhập khẩu hoặc sản xuất bằng công nghệ hiện đại, cho phép điều chỉnh góc nghiêng của cánh. Tính năng này cực kỳ giá trị, cho phép người dùng tùy biến lưu lượng và áp suất gió thực tế theo nhu cầu thay đổi của hệ thống mà không cần mua quạt mới. Một số loại còn có khả năng xoay ngược bản cánh để đảo chiều thông gió linh hoạt. Quạt phải được cân bằng động 2 mặt để đảm bảo không bị rung lắc khi quay ở tốc độ cao.
Vật liệu:
- Hợp kim nhôm đúc: Phổ biến nhất vì nhẹ, tản nhiệt tốt, dễ đúc định hình biên dạng cánh phức tạp.
- Thép CT3 / Thép mạ kẽm: Dùng cho các dòng quạt giá rẻ hoặc yêu cầu độ cứng cơ học nhất định.
- Nhựa kỹ thuật (POM/ABS) hoặc Composite: Dùng khi cần chống tĩnh điện hoặc chống ăn mòn hóa học tuyệt đối.

Động cơ (Motor – Nguồn Động Lực)

Phân loại: Các dòng quạt công nghiệp thường sử dụng motor điện xoay chiều (AC) 3 pha (380V) cho độ bền bỉ cao, hoặc 1 pha (220V) cho các không gian nhỏ gọn dân dụng.
Công suất: Rất đa dạng, trải dài từ 0.25 HP (ngựa) đến 10 HP, thậm chí các dòng siêu công nghiệp có thể lớn hơn rất nhiều tùy thuộc vào yêu cầu lưu lượng.
Vị trí: Vị trí đặt motor (bên trong hay bên ngoài luồng gió) sẽ quyết định phân loại cấu tạo của quạt (Trực tiếp hay gián tiếp – sẽ phân tích ở phần sau). Lõi motor tốt thường được quấn bằng 100% dây đồng nguyên chất để chịu nhiệt và chạy liên tục.

Hệ thống truyền động (Đối với quạt gián tiếp)

Hệ thống truyền động quạt hướng trục gián tiếp

Dây đai curoa và Puly: Làm nhiệm vụ truyền động năng từ motor (đặt bên ngoài) vào trục cánh quạt (đặt bên trong). Hệ thống này cần được căn chỉnh độ căng chính xác.
Trục và cốt láp truyền: Đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo độ đồng tâm. Cốt láp chất lượng tốt sẽ giúp truyền lực quay ổn định, giảm thiểu rung lắc và tiếng ồn.

Các bộ phận phụ trợ và tính năng đặc biệt

Khung chân đế / Tai treo: Giúp cố định quạt vào tường, sàn nhà hoặc treo trên trần. Thường được tích hợp thêm lò xo hoặc đệm cao su giảm chấn để triệt tiêu độ rung truyền vào kết cấu công trình.
Lưới bảo vệ: Lắp ở miệng hút và miệng thổi để đảm bảo an toàn lao động, ngăn chặn côn trùng, chim chóc hoặc rác kích thước lớn văng vào buồng cánh gây kẹt, gãy cánh.
Chớp lật (Louver): Thường có ở quạt vuông gắn tường, tự động mở ra khi có gió thổi và đóng lại khi quạt tắt để chắn mưa.
Vỏ bọc tiêu âm (Tùy chọn nâng cao): Đối với những môi trường khắt khe về tiếng ồn như bệnh viện, văn phòng cao cấp, quạt sẽ được trang bị thêm lớp vỏ bọc cách âm hoặc sử dụng các biên dạng cánh đặc biệt (như cánh SWF/MF-LN) để triệt tiêu tiếng ồn tần số cao.

Phân quạt hướng trục phổ biến hiện nay

Đây là phần quan trọng nhất giúp bạn ra quyết định mua hàng chính xác. Dựa trên vị trí đặt động cơ và cách truyền lực, quạt hướng trục được chia làm 2 loại chính là quạt hướng trục trực tiếp và quạt hướng trục gián tiếp.

Tiêu chí	Quạt Hướng Trục TRỰC TIẾP	Quạt Hướng Trục GIÁN TIẾP
Đặc điểm cấu tạo	Cánh quạt được gắn liền, trực tiếp vào trục của motor. Động cơ nằm hoàn toàn bên trong luồng gió (nằm trong luồng khí hút/thổi).	Cánh quạt nối với trục gối đỡ, nhận lực xoay từ motor thông qua hệ thống dây đai curoa và puly. Motor được đặt tách biệt hoàn toàn bên ngoài luồng gió.
Ưu điểm	– Thiết kế nguyên khối, rất gọn nhẹ, tiết kiệm không gian lắp đặt. – Hiệu suất truyền động 100% (không hao hụt qua dây đai). – Tiết kiệm chi phí bảo dưỡng (không lo đứt, nhão hay phải thay dây curoa định kỳ).	– Bảo vệ motor tuyệt đối khỏi các tác nhân gây hại từ luồng khí đi qua quạt (nhiệt độ cao, bụi bẩn, hơi ẩm, hóa chất, hơi sơn). – Rất dễ dàng thay đổi tốc độ quay của quạt và lưu lượng gió chỉ bằng cách thay đổi kích thước Puly (không cần thay motor hay cánh).
Nhược điểm	– Động cơ dễ bị giảm tuổi thọ hoặc cháy nổ nếu luồng khí đi qua chứa nhiều bụi gỗ, mạt sắt, hóa chất ăn mòn, hoặc nhiệt độ quá cao (>80°C).	– Kích thước cồng kềnh hơn. – Cần bảo trì thường xuyên hơn (kiểm tra độ căng dây đai, châm mỡ gối đỡ vòng bi). Hiệu suất truyền động giảm khoảng 5-10% do ma sát dây đai.
Môi trường ứng dụng lý tưởng	– Hút/cấp không khí sạch, nhiệt độ thường. – Thông gió tầng hầm, bãi gửi xe, hành lang. – Làm mát nhà xưởng công nghiệp nhẹ, kho hàng hóa thông thường.	– Bắt buộc dùng cho: Buồng phun sơn (hút bụi sơn dễ bám dính), hút khói lò hơi, lò sấy (nhiệt độ >80°C). – Môi trường hóa chất bốc hơi, hơi axit, độ ẩm cực cao. – Hút mạt cưa, bụi bẩn công nghiệp nặng.

Nguyên lý hoạt động của quạt hướng trục

Nguyên lý của quạt hướng trục tương đối đơn giản nhưng mang lại hiệu quả lưu lượng lớn: Khi motor được cấp điện và quay, nó truyền động năng làm cánh quạt quay theo. Cấu tạo cánh với góc nghiêng đặc biệt sẽ chém vào không khí, tạo ra lực ly tâm hút không khí từ một đầu (miệng hút). Không khí bị ép và đẩy thẳng ra ở đầu còn lại (miệng thổi) theo phương song song với trục quay của quạt.

Đặc thù của dòng quạt này là ưu việt trong việc tạo ra lưu lượng gió cực lớn, bao phủ diện rộng. Tuy nhiên, áp suất tĩnh chỉ ở mức thấp đến trung bình. Nghĩa là, nó rất giỏi việc hút/thổi không khí qua các màng lưới, vách tường, hoặc hệ thống ống gió ngắn, thẳng. Nếu bạn cần đẩy không khí đi rất xa qua hệ thống ống gió ngoằn ngoèo, nhiều khúc cua (trở lực lớn), bạn sẽ cần xem xét chuyển sang sử dụng quạt ly tâm.

Qua bài viết trên, có thể thấy cấu tạo quạt hướng trục gồm nhiều bộ phận liên kết chặt chẽ như vỏ quạt, cánh quạt, động cơ, trục truyền động và khung bảo vệ. Mỗi chi tiết đều ảnh hưởng trực tiếp đến lưu lượng gió, độ ồn, khả năng vận hành và tuổi thọ của thiết bị. Việc hiểu rõ cấu tạo không chỉ giúp người dùng lựa chọn đúng loại quạt cho nhà xưởng mà còn hỗ trợ quá trình lắp đặt, kiểm tra và bảo dưỡng hiệu quả hơn. Khi mua quạt, cần ưu tiên sản phẩm có vật liệu bền, động cơ phù hợp và thông số đáp ứng đúng nhu cầu thông gió thực tế.

Nguyễn Công Nghị

Tôi là Nguyễn Công Nghị hiện đang là CEO và là người sáng lập nên Nextfan. Với nhiều năm kinh nghiệm ngành công nghiệp trong các lĩnh vực: Quạt công nghiệp, thi công hệ thống hút bụi và giải pháp làm mát nhà xưởng….. Tôi mong muốn mang đến cho các bạn những thông tin hữu ích nhất.

Tìm hiểu cấu tạo quạt hướng trục gồm những bộ phận nào?