So sánh quạt ly tâm và quạt hướng trục: Giống, khác và cách chọn

10/15/2026 Công Nghị NextFan 481 lượt xem

Khi đầu tư hệ thống thông gió cho nhà xưởng, quạt ly tâm và quạt hướng trục giống nhau ở chức năng xử lý không khí và kiểu truyền động, nhưng khác nhau rõ rệt ở hướng dòng khí, cấu tạo, áp suất và lưu lượng gió.

Dưới đây, Nextfan sẽ cùng bạn phân tích chi tiết từng điểm giống, khác, ưu nhược điểm, ứng dụng và tiêu chí chọn quạt ly tâm, quạt hướng trục, giúp bạn đưa ra quyết định chính xác cho hệ thống thông gió nhà xưởng.

Nội Dung Chính

Quạt ly tâm và quạt hướng trục là gì?

Quạt ly tâm và quạt hướng trục là hai dòng quạt công nghiệp chủ lực trong thông gió nhà xưởng, phân biệt nhau ở hướng dẫn dòng khí: quạt ly tâm đẩy khí vuông góc với trục, quạt hướng trục đẩy khí song song với trục quay.

Quạt ly tâm

Quạt ly tâm là thiết bị hút khí vào theo phương dọc trục tại tâm guồng cánh, sau đó dùng lực ly tâm văng khí ra mép cánh và đẩy khí thoát ra theo phương vuông góc 90° so với trục quay. Khi guồng cánh quay, khối khí ở tâm được gia tốc và văng ra phía ngoài. Khối khí này đi vào vỏ xoắn ốc (thường gọi là vỏ hình ốc sên hoặc vỏ sò), nơi tiết diện tăng dần giúp chuyển một phần động năng của dòng khí thành áp suất tĩnh. Nhờ cơ chế này, quạt ly tâm tạo được cột áp cao, đủ sức đẩy khí đi xa qua hệ thống đường ống nhiều co cút, van và thiết bị lọc.

Cấu tạo cơ bản của quạt ly tâm gồm:

Guồng cánh: bộ phận quay trực tiếp tạo lực ly tâm, gồm nhiều cánh xếp quanh trục
Vỏ xoắn ốc: dẫn hướng và tăng áp cho dòng khí
Cửa hút và cửa xả: cửa hút nằm dọc trục, cửa xả vuông góc trục
Motor và cụm truyền động: cung cấp lực quay cho guồng cánh

Quạt hướng trục

Quạt hướng trục là thiết bị hút và đẩy khí theo cùng một đường thẳng dọc trục quay, dòng khí đi xuyên qua cánh quạt mà không đổi hướng. Khác với quạt ly tâm, cánh của quạt hướng trục có biên dạng tương tự cánh máy bay. Khi cánh quay, chênh lệch áp suất giữa hai mặt cánh đẩy khối khí tiến thẳng về phía trước. Dòng khí đi một mạch nên tổn thất do đổi hướng gần như không đáng kể, giúp quạt hướng trục vận chuyển được lưu lượng gió rất lớn với mức tiêu thụ điện tương đối thấp.

Cấu tạo cơ bản của quạt hướng trục gồm:

Cánh quạt: số cánh ít, thường từ 3 đến 8 cánh, gắn trực tiếp lên trục
Vỏ quạt: dạng ống tròn hoặc khung vuông, định hướng dòng khí
Motor: đặt trong lòng ống hoặc gắn ngoài khung tùy kiểu truyền động
Lưới bảo vệ và chân đế: đảm bảo an toàn và cố định khi lắp đặt

Quạt ly tâm là dòng quạt công nghiệp hút khí — Quạt ly tâm có thân dạng ốc, sò hay sên đặc trưng

Điểm giống nhau giữa quạt ly tâm và quạt hướng trục

Quạt ly tâm và quạt hướng trục có 2 điểm giống nhau chính, xét theo tiêu chí chức năng và cấu trúc truyền động. Những điểm giống nhau dưới đây giải thích vì sao hai dòng quạt thường được đặt lên bàn cân khi doanh nghiệp lên phương án thông gió cho nhà xưởng.

Cùng phục vụ thông gió và xử lý không khí công nghiệp

Quạt ly tâm và quạt hướng trục đều được thiết kế để vận chuyển không khí từ khu vực này sang khu vực khác, phục vụ ba nhiệm vụ cốt lõi của hệ thống thông gió: hút khí thải, cấp khí tươi và tuần hoàn không khí.

Ví dụ, trong cùng một nhà máy, quạt ly tâm có thể đảm nhận việc hút bụi tại máy cắt, còn quạt hướng trục đảm nhận việc đẩy khí nóng ra khỏi xưởng. Cả hai đều hoạt động với công suất lớn, vận hành liên tục nhiều giờ mỗi ngày và có mặt tại hầu hết nhà xưởng sản xuất, kho hàng, nhà máy chế biến hay bếp công nghiệp.

Đều có kiểu truyền động trực tiếp và gián tiếp

Quạt ly tâm và quạt hướng trục đều được sản xuất theo hai kiểu truyền động: trực tiếp, với motor gắn liền cánh quạt, và gián tiếp, với motor truyền lực qua dây curoa và gối đỡ.

Mỗi kiểu truyền động mang lại lợi thế riêng:

Truyền động trực tiếp: kết cấu gọn, ít chi tiết hao mòn, tổn thất truyền động thấp và chi phí bảo trì nhỏ. Tốc độ cánh bằng tốc độ motor nên muốn thay đổi lưu lượng cần dùng biến tần.
Truyền động gián tiếp: cho phép thay đổi tốc độ cánh bằng cách đổi tỷ số puly, từ đó điều chỉnh lưu lượng và áp suất linh hoạt. Motor nằm ngoài dòng khí nên phù hợp môi trường nhiệt độ cao, nhiều dầu mỡ hoặc hơi hóa chất.

Điểm khác nhau giữa quạt ly tâm và quạt hướng trục

Quạt ly tâm và quạt hướng trục khác nhau chủ yếu ở hướng dòng khí, áp suất, vị trí motor và chi phí: quạt ly tâm vượt trội về áp suất và khả năng chịu bụi nhiệt, quạt hướng trục mạnh về lưu lượng gió.

Điểm khác nhau đầu tiên nằm ở cách dẫn dòng khí.

Quạt hướng trục dùng cánh hình lưỡi kiếm đẩy khí song song với trục, tạo khối khí lớn và rộng nhưng cột áp đa số dưới 1.000 Pa. Ngược lại, quạt ly tâm hút khí dọc trục rồi dùng lực ly tâm văng khí ra quanh vỏ xoắn ốc, đẩy gió theo phương vuông góc với trục. Nhờ đó, luồng khí tuy vận tốc thấp hơn nhưng ổn định, áp suất cao, đủ sức đi xa qua hệ thống ống dẫn, dòng cao áp còn đạt tới hàng chục nghìn Pa.

Vị trí motor quyết định khả năng làm việc trong môi trường bẩn.

Quạt hướng trục ít cánh, motor truyền động trực tiếp nằm ngay trên đường đi của luồng khí nên dễ hư hại khi gặp bụi dày hoặc hóa chất ăn mòn. Trong khi đó, motor của quạt ly tâm đặt hoàn toàn bên ngoài luồng gió hút, kết hợp guồng nhiều cánh, giúp quạt chịu được nhiệt cao và lượng bụi lớn ở mức nhất định.

Chính những khác biệt này định hình ứng dụng và chi phí của quạt ly tâm và quạt hướng trục. Quạt hướng trục phù hợp làm mát nhà xưởng, cấp khí tươi, hút mùi tầng hầm với giá thành rẻ và tiết kiệm điện. Quạt ly tâm lại được ưu tiên cho hút khói bếp công nghiệp, hệ thống sấy, điều hòa không khí và lọc bụi, đổi lại cấu tạo phức tạp, giá cao và tiêu thụ nhiều điện năng hơn.

Ưu nhược điểm của quạt ly tâm và quạt hướng trục

Ưu điểm

Ưu điểm của quạt ly tâm:

Cột áp cao: đẩy khí đi xa qua đường ống dài, nhiều co cút và thiết bị lọc
Luồng khí ổn định: lưu lượng ít dao động khi trở lực hệ thống thay đổi
Chịu môi trường khắc nghiệt: guồng cánh và vỏ có thể chế tạo bằng thép chịu nhiệt, inox hoặc phủ chống ăn mòn; kiểu cánh thẳng hướng kính chịu được bụi và vật liệu dạng hạt
Linh hoạt bố trí ống: dòng khí đổi hướng 90° giúp dễ thiết kế tuyến ống phức tạp

Ưu điểm của quạt hướng trục:

Áp suất thấp: không phù hợp đường ống dài hoặc hệ thống có bộ lọc
Cánh dễ bám bẩn, mài mòn: cánh ít, cắt trực tiếp vào dòng khí nên bụi cứng, dầu mỡ dễ bám và làm mòn cánh, giảm hiệu suất theo thời gian
Hạn chế với khí ăn mòn: motor nằm trong dòng khí ở kiểu trực tiếp nên dễ hư hỏng khi tiếp xúc hóa chất, hơi nóng

Nhược điểm

Nhược điểm của quạt ly tâm:

Kích thước cồng kềnh: cần diện tích đặt máy và móng bệ chắc chắn
Chi phí cao: giá quạt, ống gió và lắp đặt đều lớn hơn
Tiêu thụ điện nhiều hơn: công suất đầu vào cao để tạo áp suất
Tiếng ồn tần số thấp: ở công suất lớn, quạt ly tâm phát tiếng ồn trầm, thường cần hộp tiêu âm hoặc đệm chống rung

Nhược điểm của quạt hướng trục:

Áp suất thấp: không phù hợp đường ống dài hoặc hệ thống có bộ lọc
Cánh dễ bám bẩn, mài mòn: cánh ít, cắt trực tiếp vào dòng khí nên bụi cứng, dầu mỡ dễ bám và làm mòn cánh, giảm hiệu suất theo thời gian
Hạn chế với khí ăn mòn: motor nằm trong dòng khí ở kiểu trực tiếp nên dễ hư hỏng khi tiếp xúc hóa chất, hơi nóng

Nhà xưởng nên chọn quạt ly tâm hay quạt hướng trục?

Quạt ly tâm là lựa chọn phù hợp khi nhà xưởng phát sinh bụi, khói, khí độc hoặc nhiệt cao cần thu gom tại nguồn và dẫn qua đường ống đến thiết bị xử lý.

Quạt hướng trục là lựa chọn phù hợp khi nhà xưởng chỉ cần thay đổi không khí giữa trong và ngoài, giảm nhiệt, giảm ẩm cho không gian rộng mà không phải dẫn khí qua đường ống phức tạp.

Tiêu chí chọn quạt ly tâm và quạt hướng trục cho nhà xưởng

Có 4 tiêu chí chính khi chọn quạt ly tâm và quạt hướng trục cho nhà xưởng, theo thứ tự ưu tiên kỹ thuật:

1. Xác định cột áp theo chiều dài và độ phức tạp đường ống

Cột áp là tiêu chí đầu tiên và quan trọng nhất, vì trở lực hệ thống quyết định nên dùng quạt ly tâm hay quạt hướng trục.

Bạn cần cộng dồn tổn thất áp suất trên toàn tuyến: ma sát theo chiều dài ống, tổn thất tại co cút, chạc ba, van gió, chụp hút và thiết bị lọc. Nguyên tắc chung:

Không có ống hoặc ống ngắn, thẳng: quạt hướng trục đáp ứng tốt
Ống dài, nhiều co cút, có bộ lọc hoặc thiết bị xử lý: cần quạt ly tâm
Chọn dư cột áp hợp lý: nên tính thêm biên độ an toàn để bù cho bộ lọc bẩn dần theo thời gian

2. Tính lưu lượng gió theo thể tích xưởng và số lần trao đổi khí

Lưu lượng gió cần thiết được tính bằng công thức Q = V × N, trong đó Q là lưu lượng (m³/h), V là thể tích nhà xưởng (m³) và N là số lần trao đổi khí mỗi giờ.

Ví dụ, một nhà xưởng dài 50 m, rộng 20 m, cao 8 m có thể tích 8.000 m³. Nếu chọn 30 lần trao đổi khí mỗi giờ, lưu lượng cần thiết là 8.000 × 30 = 240.000 m³/h. Giả sử mỗi quạt hướng trục cho lưu lượng khoảng 40.000 m³/h, nhà xưởng cần khoảng 6 quạt.

Số lần trao đổi khí N phụ thuộc đặc thù sản xuất. Nhà xưởng thông thường thường được tham khảo ở mức 20–30 lần/giờ, còn xưởng sinh nhiệt lớn, nhiều khói hoặc mật độ công nhân cao có thể cần 40–60 lần/giờ. Với hệ thống hút cục bộ bằng quạt ly tâm, lưu lượng lại được tính theo số chụp hút và vận tốc khí yêu cầu tại miệng hút.

3. Đánh giá môi trường khí để chọn vật liệu và kiểu cánh phù hợp

Môi trường khí quyết định vật liệu chế tạo và kiểu cánh, ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ và hiệu suất của quạt.

Bạn cần đánh giá:

Khí sạch hoặc bụi nhẹ: quạt ly tâm cánh cong về sau cho hiệu suất cao; quạt hướng trục thép mạ kẽm hoặc nhôm đáp ứng tốt
Bụi nặng, vật liệu dạng hạt: quạt ly tâm cánh thẳng hướng kính, ít bám bụi và chịu mài mòn
Khí nhiệt độ cao: thép chịu nhiệt, truyền động gián tiếp để motor nằm ngoài dòng khí
Hơi hóa chất ăn mòn: inox, composite hoặc lớp phủ chống ăn mòn

4. Cân đối độ ồn, không gian lắp đặt và chi phí vận hành dài hạn

Quạt ly tâm cần mặt bằng đặt máy và có thể cần hộp tiêu âm, trong khi quạt hướng trục tận dụng được tường và mái. Về chi phí vận hành, điện năng thường chiếm phần lớn tổng chi phí sở hữu quạt công nghiệp, lớn hơn nhiều so với giá mua ban đầu.

Đặc biệt, theo định luật tương tự của quạt, công suất tiêu thụ tỷ lệ với lập phương tốc độ quay. Điều này có nghĩa là khi giảm tốc độ quạt 20% bằng biến tần, công suất tiêu thụ chỉ còn khoảng 51% (0,8³ ≈ 0,512). Vì vậy, chọn đúng loại quạt, đúng công suất và trang bị biến tần cho hệ thống có tải thay đổi sẽ giúp nhà xưởng tiết kiệm đáng kể chi phí điện dài hạn.

Lưu ý khi sử dụng quạt ly tâm và quạt hướng trục

Để quạt vận hành bền bỉ và đạt hiệu quả cao, bạn cần chú ý những điểm sau:

Chọn công suất tương xứng nhu cầu: Công suất quạt cần phù hợp với thể tích nhà xưởng và lưu lượng gió cần thiết. Chọn dư công suất gây lãng phí điện năng và tăng tiếng ồn. Ngược lại, chọn thiếu khiến quạt phải chạy quá tải và nhanh xuống cấp. Bên cạnh công suất, nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông số kỹ thuật minh bạch thay vì chỉ so sánh giá.
Bố trí đường ống ngắn, ít co cút: Đặt quạt gần nguồn phát sinh khí thải, hạn chế đoạn ống dài và các điểm gấp khúc để giảm tổn thất áp suất. Lưu ý này đặc biệt quan trọng với quạt ly tâm trong hệ thống hút bụi, hút khói.
Chọn tiết diện ống gió hợp lý: Ống quá nhỏ làm tăng vận tốc khí, gây ồn và tăng trở lực. Ống quá lớn khiến vận tốc khí giảm, bụi dễ lắng đọng trong lòng ống. Tiết diện ống nên tương thích với kích thước cửa hút và cửa xả của quạt.
Vệ sinh và bảo dưỡng định kỳ: Làm sạch cánh quạt hướng trục để tránh bụi bám làm giảm hiệu suất. Với quạt ly tâm, cần vệ sinh guồng cánh để tránh mất cân bằng gây rung. Ở quạt truyền động gián tiếp, nên kiểm tra độ căng dây curoa và bôi trơn vòng bi theo lịch.
Ngắt nguồn điện khi ngừng sử dụng dài ngày: Tắt nguồn khi nhà xưởng nghỉ dài ngày giúp tiết kiệm điện, bảo vệ motor khỏi sự cố điện áp và đảm bảo an toàn vận hành.

Địa chỉ mua quạt ly tâm và quạt hướng trục chất lượng, giá tốt

Nextfan là địa chỉ mua quạt ly tâm và quạt hướng trục được nhiều nhà xưởng tin chọn nhờ năng lực sản xuất chủ động, chất lượng đạt tiêu chuẩn quốc tế, giải pháp thông gió trọn gói và chế độ bảo hành toàn quốc.

Dưới đây là những lý do giúp doanh nghiệp yên tâm khi đầu tư quạt công nghiệp từ Nextfan:

Năng lực sản xuất chủ động: Với hai nhà máy quy mô lớn đặt tại hai miền Bắc, Nam, Nextfan rút ngắn thời gian sản xuất và giao hàng, đáp ứng linh hoạt từ đơn hàng lẻ đến dự án nhà xưởng quy mô lớn. Việc tự chủ sản xuất cũng giúp tối ưu giá thành cho khách hàng.
Chất lượng đạt chuẩn châu Âu: Quạt được chế tạo trên dây chuyền hiện đại dưới sự giám sát của đội ngũ kỹ sư nhiều kinh nghiệm. Mỗi sản phẩm là thương hiệu Việt Nam đạt tiêu chuẩn quốc tế về độ bền, hiệu suất vận hành và độ chính xác gia công.
Giải pháp thông gió trọn gói: Bên cạnh quạt ly tâm và quạt hướng trục, Nextfan cung cấp hệ thống hút lọc bụi, làm mát nhà xưởng và xử lý khí thải, giúp doanh nghiệp đồng bộ toàn bộ hệ thống từ một đầu mối duy nhất.
Phân phối và bảo hành toàn quốc: Mạng lưới phân phối phủ rộng, chính sách bảo hành dài hạn cùng đội ngũ hậu mãi phản hồi nhanh giúp quạt vận hành ổn định trong suốt vòng đời sử dụng.

Nextfan – Địa chỉ cung cấp các dòng quạt hướng trục và ly tâm uy tín

Kết luận

Hy vọng những chia sẻ của Nextfan giúp bạn nắm rõ điểm giống, khác, ưu nhược điểm và cách chọn giữa quạt ly tâm và quạt hướng trục cho nhà xưởng của mình. Quạt ly tâm phát huy sức mạnh ở hệ thống đường ống áp suất cao, quạt hướng trục tối ưu cho thông gió tổng thể lưu lượng lớn và lựa chọn đúng bắt đầu từ việc tính toán cột áp, lưu lượng cùng điều kiện môi trường khí thực tế.

Nếu bạn cần hỗ trợ khảo sát hoặc tính toán phương án thông gió cho nhà xưởng, hãy liên hệ Nextfan để được tư vấn chi tiết.

Công Nghị NextFan

Tôi là Nguyễn Công Nghị hiện đang là CEO và là người sáng lập nên NextFan. Với nhiều năm kinh nghiệm ngành công nghiệp trong các lĩnh vực: Quạt công nghiệp, thi công hệ thống hút bụi và giải pháp làm mát nhà xưởng….. Tôi mong muốn mang đến cho các bạn những thông tin hữu ích nhất.

So sánh quạt ly tâm và quạt hướng trục: Giống, khác và cách chọn